March 4, 2026
Phnom Penh, Cambodia.

The Bona Notes

Khmer

ស្វែងយល់ពីពាក្យខ្មែរ៖ «កាំ​»​ និង «កម្ម»

សប្ដាហ៍នេះ​ខ្ញុំ​លើក​យក​ពាក្យ​ចំនួន​ពីរ​ទៀត​ ដែល​មាន​សូរ​ដូច​គ្នា​ប៉ុន្តែ​ន័យ​នៃពាក្យ​ខុស​គ្នា​មក​បង្ហាញ​ជូន​ដល់អ្នក​ទាំងអស់គ្នា​ដើម្បី​បានជា​គតិ​​  និង​ ជា​ប្រយោជន៍​ក្នង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពាក្យ​ពេចន៍​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ និង​ សម្រាប់​ជា​ការ​ពិចារណា​ទាំង​អស់​គ្នា​ក្នុង​ ភាសា​ជាតិ​យើង​។​ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​ទាំង​ពីរនេះ​ ៖ កាំ(កិ)​  អ្វីៗ​ដែល​រៀប​ជា​ជាន់, ជា​ថ្នាក់​សម្រាប់​ទល់,សម្រាប់​ទ្រ,សម្រាប់​រង ។​ ឧទាហរណ៍​៖​​ កាំ​ជណ្ដើរ, កាំ​រទេះ, ​កាំជ្រួច, កាំភ្លើង​ ជា​ដើម ។  កម្ម(បា.សំ) អំពើ​ ទោះ​អំពើ​ល្អក្ដី អាក្រក់ក្ដី ក៏ហៅថាកម្ម​។  ឧទាហរណ៍៖  កម្ម​ជា​កុសល​  កម្ម​ជាអកុសល​  ទទួល​រង​កម្ម​  តាមកម្ម ចុះ​ គឺ​ទទួល​រង​តាម​អំពើ​ដែល​ខ្លួន​បានធ្វើ​បាន​សន្សំ​មក​ហើយ​។  

Read More
Blog

How democracies can claim back power in the digital world

Technology companies have taken many aspects of tech governance from democratically elected leaders. It will take an international effort to fight back. By

Read More
Khmer

កឋិនទាន

កឋិន​ទាន កឋិន​ទាន ជា​ផ្នែក​មួយ​របស់​ចីវរ​ទាន ប៉ុន្តែ​ទាន​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ប្លែក​ពី​ចីវរ​ទាន ធម្មតា ព្រោះ​អ្នក​ធ្វើ​និង​អ្នក​ទទួល ត្រូវ​គោរព​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​មួយ​ចំនួន​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ព្រះ​វិន័យ ។ I- ប្រភព​កឋិន​ទាន សម័យ​ពុទ្ធកាល ពេល​ដែល​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​ទើប​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ថ្មី​ៗ ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ប្រើ​ប្រាស់​តែ​សំពត់​បង្សុកូល គឺ​សំពត់​ឥត​ម្ចាស់ ដែល​ភិក្ខុ​រក​បាន​ពី​ព្រៃ​ស្មសាន ឬ​ពី​គំនរ​សម្រាម ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ទើប​ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុ​អាច​ប្រើ​ប្រាស់​គហបតី​ចីវរ គឺ​សំពត់​មាន​ម្ចាស់ ដែល​ភិក្ខុ​បាន​មក​ដោយ​សារ​គេ​ប្រគេន ។ ចាប់​ពី​ពេល​នេះ​ហើយ ដែល​កឋិន​ទាន​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​កំណើត​ឡើង ។ ឯ​រឿង​រ៉ាវ​ដែល​ទាក់​ទង​ដល់​បញ្ហា​នេះ

Read More
Khmer

ការចេញវស្សារបស់ព្រះសង្ឃ

ការចេញវស្សារបស់ព្រះសង្ឃ ភិក្ខុ​សង្ឃ​កាល​បើ​បាន​ចូល​វស្សា និង​បាន​នៅ​ចាំ​វស្សា​អស់​ត្រី​មាស​ហើយ​ត្រូវ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ចាក​ការ​ចាំ​វស្សា​របស់​ខ្លួន​ហៅ​ថា “បវារណា” ។ បវារណា​ជា​វេទិការ​រិះ​គន់​គ្នា ដើម្បី​ការ​រីក​ចម្រើន គឺ​ភិក្ខុ​មួយ​រូប​ៗ ប្រកាស​ដាក់​ខ្លួន​ដាក់​កាយ​ឲ្យ​សង្ឃ ឬ​មួយ​បុគ្គល​គ្នា​ឯង​ល្មើស​លើ​បទ​បញ្ញត្តិ​ណា​មួយ ក្នុង​ថិរវេលា​នៃ​ការ​ចាំ​វស្សា​នោះ ទោះ​មាន​ឃើញ​ក្តី បាន​ឮ​ក្ដី​ក៏​សូម​ឲ្យ​លើក​ឡើង​បង្ហាញ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​ដើម្បី​បាន​ដឹង ហើយ​ធ្វើ​ការ​កែ​ប្រែ​ឲ្យ​ល្អ​ឡើង​វិញ ។ I-មូល​ហេតុ​នៃ​ការ​បវារណា មូល​ហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ភិក្ខុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ពុទ្ធ​សាសនិក បវារណា​ចេញ​វស្សា​នោះ​មាន​ដូច​ត​ទៅ៖ សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ជោគ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន ជា​អារាម​របស់​អានាថ​បិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិត​ក្រុង​សាវត្ថី ។

Read More
Khmer

ទំនៀមវេចនំអន្សមនារដូវភ្ជុំបិណ្ឌ

ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ឲ្យ​តែ​ដល់​រដូវ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​ម្ដងៗ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរស្ទើរ​គ្រប់​គ្រួសារ​តែងតែ​រៀប​ចំ​វេច​នំ​អន្សម​ ​(មិន​ដែល​ខាន)​មិន​ថា​ផ្ទះគេ​ ឬ ផ្ទះខ្ញុំ​នោះ​ទេ។  សកម្មភាព​នេះ​ យើង​តែង​តែ​សង្កេត​ឃើញ​នៅ​មុន​ថ្ងៃបុណ្យភ្ជុំ​ មួយ​​ ឬ​ ពីរ​ថ្ងៃ​ គឺ​គ្រប់ៗ​ផ្ទះ​ញាប់​ដៃ​ញាប់​ជើង​ ម្នីម្នា​រៀប​ចំ​វេច​នំ​ដើម្បី​ទុក​ចូល​រួម​ក្នុង​ឱកាស​ភ្ជុំបិណ្ឌ។ ​​​ នំ​ដែល​យើង​វេច​រួមមាន​ដូចជា៖​ នំ​អន្សមជ្រូក​ នំ​អន្សមចេក​ នំគម​ នំ​បត់​ ជា​ដើម​ ។​ អត្ថន័យ ៖​ «អន្សម» (នាមសព្ទ)

Read More
Blog

How special relativity can help AI predict the future

An approach inspired by Einstein’s light cones lets AIs make better guesses about what will happen next. It could help predict the effects

Read More
Khmer

ស្វែងយល់ពីពាក្យខ្មែរ៖ «កា​»​ «ការ» «កាណ៌» និង «ការណ៍»

សប្ដាហ៍នេះ ខ្ញុំ​លើក​យក​ពាក្យ​ចំនួន​បួនទៀត​​ ដែល​មាន​សូរ​ដូច​គ្នា​ ប៉ុន្តែ​ន័យ​នៃ​ពាក្យ​ខុស​គ្នា​មក​​បង្ហាញ​ជូន​ដល់អ្នក​ទាំងអស់គ្នា​ដើម្បី​ បានជា​គតិ​​  និង​ ជា​ប្រយោជន៍​ក្នង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពាក្យ​ពេចន៍​​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ និង​ សម្រាប់​ជា​ការ​ពិចារណា​ទាំង​អស់​គ្នា​ក្នុង​ ភាសា​ជាតិ​យើង​។​ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​ទាំង​បួននេះ​ ៖ កា (ន)​បំពង់​សម្រាប់​ដាក់​ទឹក​ធ្វើ​អំពី​លោហធាតុ​ផ្សេង​ៗ​ ឬ​ ពី​ដី​លាយ​ពណ៌​។ ឧទាហរណ៍ ៖ កាទឹក​។ កា (កិ)​ សរសេរ​ចុះ​ឈ្មោះ​ទីលំនៅ​អ្នក​ដែល​នឹង​ទទួល​សំបុត្រ​ នៅ​លើ​ស្រោម​សំបុត្រ​ ឬ ខ្នង​សំបុត្រ​ដែល​នឹង​ផ្ញើ​ទៅ​ ។​ ឧទាហរណ៍៖​ កាខ្នង​សំបុត្រ​។ ការ​ (កិ)​ មូរសរសៃ​សូត្រ​ សរសៃ​អំបោះ​ជា​ដើម​ដោយ​ខ្នារ​។ ឧទាហរណ៍៖​ ការសូត្រ​  ការ​អំបោះ​ ។ ការ​ (កិ)​ រៀប​អាវាហវិវាហ​មង្គល​  ផ្សំផ្គុំ​បុរស និង​ ស្ដ្រី ឲ្យ​បាន​គ្នា​ជា​គូ​ស្វាមី​ភរិយា​។​ ឧទាហរណ៍៖ការកូន​  ការក្មួយ​។​ ការ​ (ន)​ កិច្ច​ ឬ អំពើ​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​។ ឧទាហរណ៍៖​ មាន​ការ​  ធ្វើ​ការ​។ កាណ៌​ (ន. សំ)​ មានមន័យ​ថា​ ត្រចៀក​។ ឧទាហរណ៍៖​ ព្រះកាណ៌​ គឺត្រចៀកស្ដេច​។ ការណ៍​ (ន.  បា.​  សំ.​) ហេតុ​  ដំណើរ​។​ឧទាហរណ៍៖​ ទាស់​ការណ៍​ហើយ​ឯង​    សេចក្ដីរាយការណ៍​ ។

Read More
Khmer

ភាសាខ្មែរ​ (ផ្នែកទី១)៖ ទាញយកសៀវភៅក្នុងទម្រង់ PDF ដោយឥតគិតថ្លៃ

ដើម្បី​ចូលរួម​លើក​កម្ពស់​ការអាន​ ក្រុម​ការងារ​យើង​បាន​ប្រមូល​នូវ​រាល់​ឯកសារ​ពាក់ព័ន្ធ​នានា​សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ទូទៅ​ ។ សូម​ទាញ​យក​សៀវភៅ​ជាភាសាខ្មែរក្នុង​ទម្រង់​ជា​ PDF ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ ចុច​នៅ​ទី​នេះ​ ទាញយកសៀវភៅ​  

Read More
Khmer

ទាញយកសៀវភៅក្នុងទម្រង់ PDF ដោយឥតគិតថ្លៃ

ដើម្បី​ចូលរួម​លើក​កម្ពស់​ការអាន​ ក្រុម​ការងារ​យើង​បាន​ប្រមូល​នូវ​រាល់​ឯកសារ​ពាក់ព័ន្ធ​នានា​សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ទូទៅ​ ។ សូម​ទាញ​យក​សៀវភៅ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ PDF ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ ចុច​នៅ​ទី​នេះ​ ទាញយកសៀវភៅ​  

Read More
Blog

Putin hails new Sputnik moment as Russia is first to approve a COVID-19 vaccine

President Vladimir Putin said on Tuesday that Russia had become the first country to grant regulatory approval to a COVID-19 vaccine after less

Read More